14 kwi 2016 / Lux Magazyn /

Oświetlenie w pomieszczeniach przemysłowych o podwyższonych wymaganiach czystości

We wszystkich pomieszczeniach, w których żyją lub pracują ludzie, oświetlenie powinno przede wszystkim spełniać wymagania funkcjonalne dotyczące podstawowych parametrów, takich jak odpowiednia wartość i równomierność natężenia oświetlenia, rozkład luminancji, olśnienie, temperatura barwowa światła, oddawanie barw itp.

Istnieją jednak także pewne szczególne przypadki, gdy użyty sprzęt oświetleniowy musi spełniać bardzo wyjątkowe wymagania bezpieczeństwa, związane z potencjalnym zagrożeniem osób przebywających we wnętrzu lub prowadzonych tam działań i procesów. Do przypadków takich należą pomieszczenia o podwyższonych wymaganiach czystości, tzw. pomieszczenia czyste (ang. clean room).

Pomieszczenia czyste to wnętrza o kontrolowanych parametrach środowiskowych, w szczególności zanieczyszczeń typu: pył, kurz, bakterie, opary chemiczne itp. W zależności od wymaganej czystości atmosfery pomieszczenia tego rodzaju dzielone są na klasy, w których definiuje się ilość i rozmiar zanieczyszczeń na metr sześcienny atmosfery. Pomieszczenia czyste występują w przemyśle farmaceutycznym, spożywczo-żywieniowym, chemicznym oraz naftowym. W służbie zdrowia są to sale operacyjne oraz pomieszczenia w ich otoczeniu, gabinety zabiegowe, sale chorych, łazienki, sterylizatornie, pomieszczenia do zabiegów laparoskopowych i zabiegów z użyciem lasera, laboratoria, przychodnie lekarskie itp.

Sprzęt oświetleniowy do pomieszczeń czystych

Od opraw oświetleniowych instalowanych w pomieszczeniach czystych wymaga się ponadprzeciętnej szczelności, niezawodności i wytrzymałości mechanicznej. Wymagania te dotyczą bezpośrednio cech sprzętu oświetleniowego – opraw i źródeł światła. Szczególnie w pomieszczeniach produkcji żywności, a także leków i kosmetyków, powinno się stosować oprawy oświetleniowe, które:

  • same nie tworzą zagrożenia polegającego na przedostaniu się do prowadzonych procesów produkcyjnych, odrywających się drobin materiału, z którego są wykonane lub wprost całych części konstrukcyjnych,
  • uniemożliwiają gromadzenie się na ich powierzchni lub we wnętrzu trudno usuwalnych zanieczyszczeń pyłowych lub mikrobiologicznych,
  • są łatwe w czyszczeniu, odporne na nie, a czynności te mogą być prowadzone w sposób bezpieczny.

Również sposób montażu opraw powinien być szczególny. Wszystkie miejsca styku opraw oświetleniowych z sufitem powinny być specjalnie uszczelnione, aby uniemożliwić gromadzenie się zanieczyszczeń i grzybów w miejscach trudnodostępnych nad oprawami.

Wymagania formalne

Ogólne wymagania formalne w zakresie zabezpieczenia przed takimi przypadkami są określone przez zasady tzw. dobrej praktyki produkcyjnej - GMP (ang. Good Manufacturing Practice). Stanowią one gwarancję najwyższej jakości. Kładą nacisk na zachowanie należytych warunków organizacyjno-technicznych i higienicznych w procesie produkcji. Tak zwane Kodeksy GMP zawierają wymagania dobrej praktyki produkcyjnej, w których ważne miejsce zajmuje prawidłowe i zgodne z normami oświetlenie.

W przemyśle spożywczym stosowany jest system analizy zagrożeń i krytycznych punktów kontroli - HACCP (ang. Hazard Analysisis and Critical Control Points). Jest to systemowe podejście do zarządzania jakością zdrowotną. Polega na identyfikacji i ocenie zagrożeń, związanych z różnymi fazami procesu produkcji wyrobów rolno-spożywczych. Pozwala określić środki niezbędne do opanowania zagrożeń w celu zagwarantowania bezpieczeństwa żywnościowego.

Podstawowym uregulowaniem unijnym w tym zakresie jest dyrektywa 93/43/EEC w sprawie higieny środków spożywczych. W Polsce głównym aktem prawnym regulującym kwestię zapewnienia bezpieczeństwa żywności, w tym zagadnienia związane z wdrażaniem przez przedsiębiorców branży spożywczej systemu HACCP, jest znowelizowana Ustawa z dnia 11 maja 2001 r. o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia (Dz. U. Nr 63, poz. 634 z późn. zm.), która nałożyła obowiązek rozpoczęcia wdrażania HACCP z dniem wejścia Polski do UE. W świetle obowiązującego prawa za zapewnienie bezpieczeństwa zdrowotnego żywności odpowiedzialność ponosi przedsiębiorca produkujący lub wprowadzający żywność do obrotu. On też odpowiada za wszelkie szkody i uszczerbki na zdrowiu konsumenta spowodowane niewłaściwą jakością zdrowotną żywności.

Z kolei podstawowym dokumentem określającym poziom zanieczyszczeń pomieszczeń w odniesieniu do ich rozmiarów jest norma PN-EN ISO 14644-1:2005. Norma ta zawiera klasyfikację czystości powietrza w pomieszczeniach czystych i związanych z nimi środowiskach kontrolowanych pod względem stężenia cząstek stałych, znajdujących się w powietrzu, a także metody badania czystości powietrza i procedury określenia stężenia cząstek znajdujących się w powietrzu. Norma PN-EN ISO 14644-1 została zaakceptowana zarówno przez Europejski Komitet ds. Normalizacji (CEN) jak i przez Polski Komitet Normalizacyjny.


Fragment artykułu pochodzi z czasopisma oświetleniowego Lux Magazyn. Zamów prenumeratę.

 

Góra
Komentarze
Tomek [2017.03.22 - 08:35]
Takie oświetlenie jest bardzo pożądane na rynku. le...pl
Katalog Firm
Realizacje firm

Kalendarium

mar
20
AMPER 2018
Targi AMPER zaliczają się do najważniejszych imprez targowych w branży elektrotechnicznej i elektronicznej w regionie Europy Środkowej i Wschodniej.